Quà tặng trái tim: TIÊN HỌC LỄ...

Thứ ba - 04/04/2017 05:05
Triết lý giáo dục của ông bà ta sáng trong và quý như “Ngọc”, đó là: “Tiên học lễ”, “Hậu học văn”,
Quà tặng trái tim: TIÊN HỌC LỄ...
       Triết lý giáo dục của ông bà ta sáng trong và quý như “Ngọc”, đó là: “Tiên học lễ”, gồm: Lễ độ, lễ phép, lễ nghi, nghi lễ, lễ phục, lễ nghĩa, lễ giáo, lễ lộc, lễ vật, lễ hội,… “Hậu học văn”, gồm: Ngữ văn, văn học, văn hóa, văn hiến, văn minh (trong đó có khoa học), nhân văn,... là học để làm “Người” thấy chân như, sống chân thật. Cần tạo lập phương châm sống: Muốn có trí tuệ và nhân cách sống thanh cao, thì phải học tập, huân tập, tu dưỡng, rèn luyện sao cho mỗi ngày: Quý trọng Đạo làm Người (nhân văn), giàu lòng tự trọng, nghĩ, nói và làm điều tốt, việc thiện. Không sống hèn.
      Trong tam cương “Quân, sư, phụ”, ngũ thường “Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”; tùy thời, “Quân” thời nay được hiểu là các “Anh hùng dân tộc”. “Lễ” là trung tâm của mọi vấn đề, là chính nhân, chính danh của người quân tử. Nó thể hiện nhân cách sống của mỗi con người, là nền tảng trong giao tiếp của xã hội, cách hành xử trong đối nhân xử thế. “Lễ” tạo ra “Cương” là cương lĩnh, mấu chốt của nền tảng tư tưởng, đạo đức, lối sống, phương châm hành động. “Cương” được xem như dây cương khi cưỡi ngựa hay tay lái của xe, “Cương” tạo ra kỷ cương, nền nếp. Khi cưỡi ngựa hay lái xe thì phải nắm “Cương” để điều khiển.
       Không một gia đình nào muốn con cháu mình xấc xược, hỗn láo, “vô lễ”, ăn nói thiếu “lễ độ” với người lớn hoặc thiếu “lễ phép” khi giao tiếp. Đạo hiếu của người Việt Nam là “Thờ – Cúng Tổ – Tiên” thì phải  biết “lễ nghi”, “nghi lễ”. Khi cúng giỗ thì “lễ phục” phải là Việt phục… Muốn vậy, thì gia đình cần có “lễ giáo”.
       Rất đáng tiếc, thời nay nhiều người hiểu “lễ” méo mó đối với bản sắc văn hóa của dân tộc, trong đó có “lễ vật”, mà “lễ vật” cao quý nhất là: “Tâm tích Phật lòng thành cũng Phật, Phật tích tâm Phật ở trong lòng”. Bây giờ, nhiều người cho rằng “lễ” là lạc hậu, phong kiến, trói buộc con người, không có tự do, gò ép, phóng túng, không được thoải mái. Xin hiểu rằng: “Tự do là nắm quy luật và hành động đúng quy luật” thì mới là tự do thực sự.
       Văn thể hiện ở văn phong (phong cách, tác phong, tư tưởng, lối hành văn…) khi viết, ngôn ngữ khi nói, xử sự, hành sự trong cuộc sống, nhìn nhận sự vật, sự việc trong sáng, Chân – Thiện – Mỹ. Cần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Điều này, Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng thường hay nhắc nhở. Đạo ở trong văn, từ văn mà ra, muốn có hiểu biết về đạo thì tìm hiểu ở văn và văn để tải đạo. Nhân văn là đạo, lạc đạo để sống nhân văn, làm người lương thiện.  “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm/ Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà” (Nguyễn Đình Chiểu). Thằng gian chính là tham, sân, si của mình. Học văn là học và hành “Chánh ngữ” trong Bát chánh đạo của Phật Thích Ca Mâu Ni đã chỉ đường. Thể hiện hàng ngày là : “Lạc kiến; Thiện nhơn – Lạc văn; Thiện sự – Lạc đạo; Thiện ngôn – Lạc hành; Thiện hạnh”.
       Tùy thời, “lễ”“văn” cần thực hiện “thả, tùy duyên” – Tư tưởng Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Đó là “Cái gì cần bỏ ta nên bỏ/ Lọc sạch khơi trong ta cứ dùng”. Thả là xả, buông, bỏ những điều nắm chặt, trói buộc, ràng buộc phi lý, giải phóng tri kiến chấp thủ khỏi ngục tù giam hãm, giải thoát khỏi nỗi khổ, niềm đau của mình. Mở để thả, mở mang tâm, trí, mở rộng cõi lòng, dạ để thả khỏi lồng nhốt u mê, tăm tối, trở về với lẽ tự nhiên của Trời Đất. Thả là bỏ những “điều gian” để trở về bản tánh chân thật. Thả là bỏ, nhưng có cái bỏ vào, có cái bỏ ra tùy theo duyên. “Duyên là thửa ruộng Tâm” cần chăm  bón thường xuyên.  
       Trong Pháp Cư trần lạc đạo của Phật Hoàng Trần Nhân Tông có câu: “Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch” (Nhà mình báu sẵn thôi tìm kiếm). Thật đáng tiếc, “nhà mình” có đầy đủ của báu mà không chịu dùng, cứ chạy theo bên ngoài chi cho mệt!
       Bản thân, thời còn đi học Trung học đệ nhất cấp, một số môn xã hội thầy cô tổ chức cho học sinh “thuyết trình”. Giao cho một tổ tìm hiểu bài để thuyết trình, các tổ khác tìm hiểu bài để đặt câu hỏi. Nay nghĩ lại, cách dạy học như thế là vận dụng theo “Thiền”. Học sinh tự tìm hiểu bài để “ngộ” gọi là “tiệm ngộ”. Đặt câu hỏi giống như “đốn chặt”, khi giải thích thì mọi người sẽ “ngộ” gọi là “đốn ngộ”. Tùy tình hình mà thầy cô giải thích thêm để “ngộ” gọi là “tùy ngộ”. “Ngộ” là hiểu, là sáng ra. Cuối cùng, thầy cô tóm lược, đúc kết lại bài học và đánh giá buổi thuyết trình.
       Phương pháp trên, giúp cho học sinh tự tìm hiểu bài trước, có nhiều học sinh thì thông tin tìm hiểu được nhiều, có khi thông tin nhiều hơn bài giảng của thầy cô. Đôi lúc, ở nhà được người thân gạ bài trước để lên lớp “đốn” đối phương. Cách học này tạo cho học sinh chịu khó tìm tòi đọc sách, tìm hiểu thông tin trên mạng, tập diễn thuyết, biện luận, tập tính làm việc theo nhóm, có tính đồng đội. Đồng thời, bắt buộc thầy cô phải thường xuyên cập nhật thông tin để không bị lạc hậu so với học sinh và không cần giảng bài như hiện nay. Gia đình cũng có điều kiện hỗ trợ thông tin cho học sinh. Cách học này rất có hiệu quả, tạo không khí học tập tốt, dễ nhớ, thầy cô không bỏ nhiều sức lực để giảng bài, học sinh không chán các môn học xã hội.
       Từ ba câu thơ trong bài thơ “Là thi sĩ” của Sóng Hồng (Cố Tổng Bí thư Trường Chinh): “Dùng cán bút làm đòn xoay chế độ/ Mỗi vần thơ bom đạn phá cường quyền/ Và lúc cần, quẳng bút lấy Long Tuyền”.
       Bản thân quán tưởng: Mỗi vần thơ của tiền nhân để lại có sức mạnh giáo dục hơn cả cường quyền. “Long Tuyền” là gươm báu Vua trao. Thái tử Tất Đạt Đa – Phật Thích Ca Mâu Ni trao cho thế gian “Gươm báu Long Tuyền – Gươm Trí Huệ” để chặt đứt tham, sân, si. Đó là con đường Bát Chánh đạo: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Vua – Phật Trần Nhân Tông trao cho Dân Việt “Gươm báu Long Tuyền – Gươm Trí Huệ” đó là con đường Cư trần lạc đạo.
       Do vậy, trong trường học cần lắm “Cái roi học đường” là biểu tượng của “Gươm báu Long Tuyền – Gươm Trí Huệ”. Để từ đó, thầy cô tự soi mình mà chặt đứt tham, sân, si của bản thân. Rồi dùng nó để chặt đứt tham, sân, si của học trò. Thầy cô dùng “Cái roi học đường” bằng trái tim yêu thương thay vì tính sân. Dùng nó với một quan tòa chính trực là phải luận tội, cho bào chữa, kết án, rồi mới thi hành án. Nó tạo một kỷ niệm đáng nhớ để nên “Người” của tuổi học trò. Điều này, phù hợp với “Chuyên chính Vô sản” – Tư tưởng Lê-Nin. Bản chất của “Chuyên chính Vô sản” là lấy giáo dục làm chính, đến khi giáo dục không được nữa, thì dùng cưỡng bức, mà cưỡng bức cũng là giáo dục.
 
       Từ Pháp Cư trần lạc đạo của Phật Hoàng Trần Nhân Tông:

                    “Cư trần lạc đạo thả tùy duyên
                    Cơ tắc xan hề khốn tắc miên
                    Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch
                    Đối cảnh vô tâm, mạc vấn thiền.”

       Dịch:
                    Ở đời vui đạo thả tùy duyên
                    Đói đến thì ăn, mệt ngủ (nghỉ) liền
                    Nhà mình sẵn báu thôi tìm kiếm
                    Đối cảnh vô tâm (tâm không) phải nhớ thiền

 
       Bản thân thiển nghĩ: Để đạt được “Đối cảnh vô tâm” đó là Tâm không: Thấy chân như (thế giới quan) là thấy trong sáng, Chân – Thiện – Mỹ; Không tâm: Sống chân thật (nhân sinh quan), thì phải nhớ thiền. Gặp thời mạt pháp, mạt vận, nghèo mạt do bệnh tật, thì phải nhớ thiền. Con người, xã hội từ “Chảy rối” (động) thành “Chảy tầng” (êm đềm) phải nhớ thiền. Hiện nay, môn học Thiền Dưỡng sinh Trường Sinh học đang được nhiều người tập luyện là một phương tiện đáp ứng các vấn đề trên.
       Xin gửi thông điệp đến cùng mọi người tìm hiểu và tập luyện!

۞: Môn sinh TRẦN VĂN MINH (Phú Tài, TP Quy Nhơn, Bình Định)

Chú ý: Quý vị đăng lại bài viết ở Website hoặc phương tiện truyền thông khác xin vui lòng  ghi rõ nguồn http://truongsinhhocds.com -Cám ơn!

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
. "Sức khỏe là vốn quý nhất của mọi con người và của toàn xã hội; là nhân tố quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, chúng ta phấn đấu để mọi người đều được quan tâm chăm sóc sức khỏe. Sự nghiệp chăm sóc sức khỏe là trách nhiệm của cộng đồng và của mọi người dân; là trách nhiệm ... "
(Trích NQ TW4, Khóa VII) .
Bình luận mới
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây